تازه های سایت

22. مرداد 1396 - 14:37
با توجه به حضور و نفوذ ایالات‌متحده آمریکا در عراق و هم‌پیمانی با ترکیه، اردن، کردها، رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی و همچنین ادعای هژمونی خود بر سیاست بین‌الملل به بهانه مبارزه با تروریسم، ایجاد مانع در گسترش نفوذ جمهوری اسلامی ایران و ... منطقه مرزی میان عراق و سوریه از ارزش ژئوپلیتیکی خاصی برای این کشور برخوردار است.

به گزارش بویرخبر،در چند روز اخیر خبر شهادت مظلومانه محسن حججی و مورد هدف قرار گرفتن گردان‌های سیدالشهدا به‌وسیله گروه تروریستی داعش و دست ناپیدای نیروهای آمریکایی واقع در مناطق نزدیک گذرگاه مرزی "التنف" در مرز عراق و سوریه توجه رسانه‌ها و کارشناسان به موضوع ژئوپلیتیک مرز میان سوریه و عراق را جلب کرده است. اکنون این سؤال مطرح می‌شود که اهمیت ژئوپلیتیکی این منطقه برای ایالات‌متحده آمریکا چیست و این کشور در پی چه اهدافی در این منطقه است؟

مرز مابین سوریه و عراق یک مرز عادی بین دو کشور نیست زیرا بازیگران داخلی متعدد و با اهداف بعضاً متعارض در امتداد این مرز 599 کیلومتری قرار دارند که عمده‌ترین آن‌ها عبارت‌اند:

احزاب کرد: بخش شمالی مرزهای سوریه و عراق محل تنازع، رقابت و ائتلاف‌های احزاب کردی سوریه، ترکیه و عراق در قالب احزابی همچون حزب دموکرات کردستان عراق (الپارتی) به رهبری مسعود بارزانی، «حزب کارگران کردستان ترکیه (پ ک ک)» به رهبری عبدالله اوجلان و «حزب اتحاد دموکراتیک سوریه (پ وای دی)» به رهبری «صالح مسلم» است؛ به‌طوری‌که این منطقه عرصه رقابت دو جریان اصلی کردی یعنی «الپارتی» از یک‌سو و «پ ک ک» و «پ وای دی» از سوی دیگر است. این در حالی است که نیروهای وابسته به «پ وای دی» در قالب نیروهای دموکراتیک سوریه با حمایت  آمریکا در حال جنگ با گروه داعش است.
ترکیه: بخش شمالی مرزهای سوریه و عراق عرصه بازیگری ترکیه نیز هست به‌طوری‌که این کشور از یک‌سو درگیر مسئله کردها هست و از سوی دیگر به دنبال اهداف ماجراجویانه خود در شمال عراق و سوریه هست به همین منظور به دنبال حضور و نفوذ بلندمدت در این منطقه است.
گروه تروریستی داعش: گروه داعش توانسته از خلأ قدرت نظام سوریه و دولت عراق در تأمین امنیت در اراضی خود به دلیل درگیری در بحران‌های داخلی استفاده کند و با تسلط بر برخی از مناطق مرزی مابین سوریه و عراق به یکی از بازیگران اصلی این منطقه تبدیل شود و به منازعه با بازیگران دیگر بپردازد.
عشایر مقیم مناطق مرزی: نزدیک به چهارصد کیلومتر از مرزهای عراق و سوریه بیابانی است و ساکنان دو سوی این مرزها را عشایر عربی عموما اهل سنت مرتبط با هم تشکیل می‌دهند که همواره به دنبال نقش‌آفرینی بیشتر در این مناطق بوده‌اند و سر این موضوع همواره با دولت‌های مرکزی عراق و سوریه مشکلاتی داشته‌اند و با خلأ قدرت کنونی فضا برای بازیگری بیشتر این عشایر در این مناطق است.
اردن: در بخش جنوبی مرزهای سوریه و عراق کشور اردن قرار دارد که دارای یک نقش پیچیده در این منطقه است به‌طوری‌که به دلیل همسویی با ایالات‌متحده آمریکا و عربستان سعودی با تسلط کامل نظام سوریه و دولت عراق به دلیل همسویی با جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت بر این مناطق مخالف است و از سوی دیگر به دنبال ایجاد مانع در پیشروی گروه داعش به‌سوی این کشور هست.
محور مقاومت: محور مقاومت در راستای حفظ خود در مقابل تهدیداتی همچون گروه‌های تکفیری، توسعه‌طلبی رژیم صهیونیستی، زیاده‌خواهی‌ها و هژمونی طلبی ایالات‌متحده آمریکا و عربستان سعودی و همچنین گسترش گفتمان مقاومت، حضور مؤثری در قالب نیروهای حشد الشعبی، ارتش سوریه و نیروهای مقاومت برای حفظ خطوط ارتباطی میان کشورها و گروه‌های همسو در این منطقه دارد.

اهمیت مرزهای مشترک سوریه و عراق برای ایالات متحده

در مورد اهمیت مرز سوریه و عراق برای ایالات‌متحده آمریکا به‌عنوان یک بازیگر مداخله‌گر خارجی می‌توان گفت مرزها همواره از اهمیت ویژه‌ای در عرصه بین‌المللی به‌ویژه در حقوق و سیاست بین‌الملل برخوردار هستند. تسلط، حضور و نفوذ بر مرزها و مناطق هم‌جوار آن برای هر بازیگر عرصه بین‌الملل از اهمیت خاصی برخوردار است، ایالات‌متحده آمریکا با توجه به این امر به دنبال تسلط بر مرزهای سوریه و عراق برای حضور و نفوذ بلندمدت در این منطقه است.

مدیریت آشوب

مدیریت آشوب یکی از اهداف ایالات‌متحده آمریکا در منطقه غرب آسیا است که مرز بین سوریه و عراق به‌عنوان خط جدا کننده غرب و شرق منطقه غرب آسیا و همین‌طور حضور بازیگران متعدد متعارض و رقیب همچون سوریه، عراق، اردن، ترکیه و مناطق کردی فرصت مناسبی را برای این مدیریت آشوب ایجاد کرده است. لازم به ذکر است در مدیریت آشوب ایالات‌متحده آمریکا، سوریه و عراق دو پرونده جداگانه هستند به‌طوری‌که آمریکا در عراق به دنبال حفظ نظام کنونی عراق ولی شکل تضعیف شده آن است (تقویت اهل سنت و کرد ها برای توازن قوا با نیروهای شیعه که بیشتر نزدیک به جمهوری اسلامی ایران هستند) اما در مورد سوریه به دنبال تغییر رفتار نظام سوریه (فاصله گرفتن از محور مقاومت و روسیه) است.

ارزش استراتژیک مناطق جنوبی مرزها برای آمریکا

در مورد اولویت‌های ایالات‌متحده آمریکا در مرز میان عراق و سوریه باید گفت که منطقه جنوبی این مرزها برای این کشور از ارزش استراتژیکی خاصی برخوردار است و تسلط بر این مناطق بیابانی فضای مناسب برای نفوذ نیروهای مسلط بر آن به عمق کشورهای اردن و عربستان سعودی از یک‌سو و مناطق جنوبی سوریه و بلندی‌های جولان از سوی دیگر را فراهم می کند. آمریکا درصدد است با حضور و نفوذ در این منطقه،  هم متحدان خود همچون عربستان سعودی و اردن را از نفوذ گروه‌های تکفیری حفظ ‌کند و هم مانع ایجاد یک خط ارتباطی استراتژیک برای محور مقاومت ‌شود که جمهوری اسلامی ایران را به مرزهای رژیم صهیونیستی وصل می‌کند زیرا جلوگیری از ایجاد خط استراتژیک ایران، عراق، سوریه و لبنان فقط با تسلط بر این مرز حاصل می‌شود. لازم به ذکر است تداوم پیروزی‌های یک سال اخیر محور مقاومت در حلب، ریف دمشق، موصل و عرسال نشان دهنده گسترش حضور و نفوذ مقاومت در منطقه غرب آسیا بیش از پیش بوده است که این امر به‌شدت ایالات‌متحده آمریکا و متحدانش را نگران کرده است.

در راستای اهداف ذکر شده، آمریکا مناطق اطراف منطقه مرزی "التنف" در نزدیکی مرز سوریه، عراق و اردن را خط قرمز خود برای ورود ارتش سوریه، نیروهای مقاومت و حشد الشعبی عراق قرار داده و به هر تحرکی در این منطقه واکنش جدی نشان می‌دهد.

دلایل تبلیغاتی حضور آمریکا در مرزهای مشترک

البته حضور گسترده ایالات‌متحده آمریکا به غیر از دلایل ژئوپلیتیکی و استراتژیکی ذکر شده دارای دلایل پرستیژی و تبلیغاتی نیز هست به‌طوری‌که از یک‌سو این کشور به دنبال نشان دادن حضور جدی در مبارزه علیه تروریسم و محور مقاومت برای اقناع متحدان منطقه‌ای خود است و از سوی دیگر دونالد ترامپ در رقابت‌های انتخاباتی خود همواره به سیاست‌های اوباما در سوریه انتقاد کرده و خواهان تمرکز بیشتر بر سوریه و پایان دادن به کار گروه داعش بوده است. در این راستا ، مناطق بیابانی در شرق سوریه و غرب عراق زمینه مناسبی برای پیشبرد اهداف تبلیغاتی ترامپ در پیشروی سریع و چشم‌گیر در خاک سوریه و عراق خواهد بود.

در جمع‌بندی مطالب فوق باید گفت با توجه به حضور و نفوذ ایالات‌متحده آمریکا در عراق و هم‌پیمانی با ترکیه، اردن، کردها، رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی و همچنین ادعای هژمونی خود بر سیاست بین‌الملل به بهانه مبارزه با تروریسم، ایجاد مانع در گسترش نفوذ جمهوری اسلامی ایران، قطع کردن خطوط ارتباطی محور مقاومت و حفظ امنیت هم‌پیمانانش منطقه مرزی میان عراق و سوریه از ارزش ژئوپلیتیکی خاصی برای این کشور برخوردار است که این امر هوشمندی خاصی را از جهت محور مقاومت برای رصد دقیق تحرکات ایالات‌متحده آمریکا می‌طلبد تا مانع از اقدامات منفی آن علیه محور مقاومت شوند. اکنون که به اهمیت این منطقه کاملا استراتژیکی پی بردیم ، فهم اینکه چرا ما برای مقابله با سیاست های راهبردی آمریکا در این منطقه ،شهدای بزرگی همچون شهید حججی را تقدیم کردیم ، سخت نخواهد بود. 

نویسنده:

دکتر حسین آجورلو؛ پژوهشگر موسسه مطالعاتی ابرار معاصر

انتهای متن/ر

نظرات کاربران

نظرخواهی

مطالبه شما از رئیس جمهور منتخب دوازدهم