تازه های سایت

پربازدیدها

29. آذر 1395 - 16:32
آداب شب یلدا در طول زمان تغییری آنچنانی نکرده و خانواده های ایرانی با دور هم جمع شدن در خانه بزرگان ، پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها و دور هم نشینی با گفتن متیل ها( داستانهای قدیمی ) به یاد بلندترین شب سال به درازای یک دقیقه اولین روزهای سرد سال را جشن می گیرند.

به گزارش بویرخبر،آداب شب یلدا آدابی بسیار زیبا و دل نشین در بین ایرانیان از دوران باستان تا به امروز بوده که سینه به سینه بین اقوام ایرانی دست به دست شده و به شکل امروزی خود رسیده است.

 این آداب در طول زمان تغییری آنچنانی نکرده و خانواده های ایرانی با دور هم جمع شدن در خانه بزرگان ، پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها و دور هم نشینی با گفتن متیل ها( داستانهای قدیمی ) به یاد بلندترین شب سال به درازای یک دقیقه اولین روزهای سرد سال را جشن می گیرند.

 شب یلدا که از دیر باز در بین اقوام لرزبان زاگرس رسومی زیبا و دیرینه داشته دارای جذابیت های پرمعنایی برای مردمان روستاهای دنا نشین حوزه زاگرس بوده و گفتن داستانها و یا همان متیل ها خود یادآور خاطرات خوب گذشته از زبان پدر بزرگها و مادربزرگهاست.

شب یلدا در میان لرنشینان هوایی دیگری نسبت به دیگر نقاط ایران زمین دارد هرچند که هر منطقه ای به فراخور خود از رسومات خود بهره می بر د اما نشستن در میان مردمان سخت کوش دنا نشین و شنیدن داستانهای پدر بزرگ از شاهنامه و متیل های مادر بزرگ از دختران ایل و داستانهای زیبای احمیل و محمیل خود بازگو کننده خوشی های دلنشین این شب رویایی است.

خبرنگار ما برای بهتر آشناشدن مخاطبان این پایگاه خبری در یک گفتگوی صمیمی با یکی از موسفیدان دنا نشین از خواندنیهای این شب دلنشین به گفتگو نشسته که خالی از لطف نیست

شنیدن داستانهای شب یلدا آن هم در بین اقوام لر نشین زاگرس ناخواسته ذهن و روح خواننده را به روزهای کهن ایل و آوای زیبای های کوچ کوچ عشایر و لالایی زیبای مادران ایل می برد.

میراز محمد عبدی زاده که همه آن را موسفید روستا و قابل احترام خود می دانند در مصاحبه ای با خبرنگار ما از زیبایی های این روز و گفتن متیل ها و داستانهای شیرمردان عشایر،شاهنامه  و متیل های دلنشین ننه های ایل می گوید.

هرچند قدم زنان در روستایی زیبای کریک که خود در زمان های نچندان دور نامی و نشانی از خود گذاشته است توصیف ناپذیر است ،اما نشستن در کنار میرزا و اجاق هیزم سوز آن که روح و جان آدمی را ناخودآگاه به سالهای دور می برد خود صفایی دیگری دارد.

شبی به درازای یک دقیقه

میرزا اول از همه به آداب و رسوم شب یلدا در بین لر نشینان اشاره می کندو می گوید:شب یلدا همانند شب های دیگر سال بوده با این تفاوت که بلندی این شب نسبت به دیگر شب ها یک دقیقه است.

 وی بیان می کند: یلدا همان میلاد به معنای زایش، زاد روز یا تولد است حتی در برخی از آداب و رسوم ایران باستان این شب را نیز به نام شب چله نیز می شناسند.

این شاهنامه خوان دنا نشین به رسوم باستانی این شب در بین لر نشینیان اشاره می کند و خاطر نشان می سازد: در این شب خانواده با جمع شدن در خانه یکی از بزرگان با هیزم افروختن و گفتن داستانهای قدیمی شامل افسانه های احمعیل و محمعیل تا سپیده دم بشارت شکست تاریکی و ظلمت و آمدن روشنایی و گرمی را می دهند زیرا که به زعم آنان در این شب، تاریکی و سیاهی در اوج خود است.

 پذیرایی ساده با دلی پر از امید

 میرزا از خوش نشینی این شب و اقلام پذایرایی آن در بین خانواده ها اشاره می کند و می گوید:: در این شب پدر بزرگ ها و مادر بزرگ با سفره پهن کردن و تجهیز آن به تنقلات محلی از جمله،گندم برشتوک، زرت بو داده یا همان (پِشکو) برنج کوفته شده( گمک)کشمش(مویز)بادام وحشی از نوه ها و اهل خانواده پذیرایی می کنند و به داستان سرایی می پردازند.

این شاهنامه خوان دنا نشین ابراز می کند: این سفره جنبه دینی داشته و مقدس است و حاضران از ایزد خورشید روشنایی و برکت می طلبند تا زمستان را به خوشی سر کنند و میوه های تازه و خشک و چیزهای دیگر در سفره تمثیلی از آن است که بهار و تابستانی پربرکت داشته باشند و همه شب را در پرتو چراغ و نور و آتش می گذراندند تا از فتنه اهریمن به دور باشند.

 داستان سرایی مادر بزرگ برای نوه ها

میراز یکی از زییایی های این شب را داستان سرایی مادر بزرگها برای نوه ها در این شب می داند و می گوید: در ایام های قدیم با جمع شدن نوه ها در پیش مادر بزرگ، مادر بزرگ برای نوه ها از متیل ها و داستانهای باستانی سخن به میان می آورد و آنها را مجزوب این داستان سرایی ها می کرد که تا سالها در ذهن خردسالان جاری بود.

میراز یکی دیگر از آداب این روز را برابری انسان ها می داند و گفت: در این روز همگان از جمله بزرگان و کدخداها لباس ساده می پوشیدند تا یکسان به نظر آیند و کسی حق دستور دادن به دیگری را نداشت و کارها داوطلبانه انجام می گرفت.

از افسانه  احمعیل و محمعیل تا شاهنامه خوانی بزرگ مردان

 وی به یکی از متیل ها(داستانهای افسانه ای) این شب در بین لر نشینیان اشاره می کند و می گوید:یکی ازمتیل ها این شب ،داستان دو برادر به نام احمعیل و محمعیل بوده که مادر پیری داشتند و در سرمای سرد زمستان در یک غار دچار یخ زدگی می شوند.

میراز ادامه می دهد:: این داستان از آنجا شور پیدا می کند که مادر این دو جوانان در جستجوی آنان با یک هیزم آتشین به کوه می رود و هیزم آتشین خود را برای نجات فرزندان به دهانه کوه پرتاب می کند.

 این شاهنامه خوان دنانشین ابراز می کند: بعد از اصابت این هیزم آتشین به دهانه کوه، یخ ها و برفهای کوه ذوب شده و فرزندان این پیر زن که در سرما گیر افتاده بودند رهایی می یابند، که این داستان نشانه گر برف و باران و  روز افزونی در پایان زمستان است.

میراز به دیگر رسومات محلی این شب در فرهنگ عشایر اشاره می کند و  می گوید: ایرانیان نزدیک به چند هزار سال است که شب یلدا آخرین شب پاییز را که درازترین و تاریکترین شب در طول سال است تا سپیده دم بیدار می‌مانند و در کنار یکدیگر خود را سرگرم می کنند تا اندوه غیبت خورشید و تاریکی و سردی روحیهٔ آنان را تضعیف نکند.

 وی یکی دیگر از رسومات این شب را شاهنامه خوانی پیران و شاهنامه خوانان در این شب می داند و می گوید: شاهنامه به دلیل داشتن یک صبغه قدیمی و باستانی و شور آفرین از دیرباز در بین لر نشینان از قدمت و قداست بالایی برخودار بوده و در این شب کهن سالان و جوانان با دور هم جمع شدن در خانه یکی از بزرگان در کنار آتش، داستان سرایی می کردند.

رنگ قرمز انار نشان از روزی و برکت دارد

میراز به آداب سفره پهن کردن  و بودن انار و هندوانه بر سر سفره ها نیز اشاره می کند و  می گوید: آیین شب یلدا یا همان شب چله، همراه با خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون صورت می گیرد که همه جنبهٔ نمادین دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند.

وی ادامه می دهد: همچنین در این شب انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشید در شب به‌شمار می‌روند.

از گرفتن فال حافظ تا گردو شکستن برای آینده گویی

سفید موی دنا نشین به فرهنگهای اسلامی در این شب نیز اشاره کرد و گفت: در این شب فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است و حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده‌گویی می‌کنند.

میراز یکی دیگر از آداب این شب را آتش روشن کردن و به قول لر نشینان( وجاق) می داند و تصریح می کند: یکی از اهداف این آتش روشن کردن دوری از اهریمن و زنده داری یک خانواده است و در دوران قدیم برای در امان بودن از خطر اهریمن، در این شب همه دور هم جمع می شدند و با برافروختن آتش از خورشید طلب برکت می‌کردند.

گرمای خانواده،سرمای زمستان را از بین می برد

شاهنامه خوان دنا نشین یکی از اهداف برگزاری این شب را دور هم نشینی و تحمل سرمای زمستان و وحدت بیشتر بین اهالی روستا و دعا برای رزق و روزی می داند و می گوید:آیین شب زنده داری  شب یلدایکی از کهن ترین جشن های ایران باستان است و در اصطلاح به آن شب چله هم می گویند.

میرازبه چله نشینی و ایام زمستان بعد از شب یلدا اشاره می کند و  ادامه می دهد: چله بزرگ از اولین روز دی ماه جشن خرم روز تا دهم بهمن که جشن سده است به طول می انجامد و آن را چله بزرگ می نامند به آن دلیل که شدت سرما بیشتر است، آنگاه چله کوچک فرا می رسد که از دهم بهمن تا بیستم اسفند به طول می انجامد و سرما کم کم کاسته می‌شود و به قول لر نشینان در این ایام همان خاله پیرزن افسانه احمعیل و محمعیل عصا و یا همان(جمت) خود را برای نجات فرزندان خود به گوه پرتاب می کند.

 بر اساس افسانه ها و داستانهای ایران باستان، چله اول که اولین روز زمستان و یا نخستین شب آن است تولد مهر و خورشید شکست ناپذیر است، زیرا مردم دوره های گذشته که پایه زندگی شان برکشاورزی و چوپانی قرار داشت در طول سال با سپری شدن فصل ها و تضادهای طبیعت خو داشتند و براثر تجربه و گذشت زمان با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت حرکت و قرار ستارگان آشنایی یافته و کارها و فعالیتشان را براساس آن تنظیم می کردند و به تدریج دریافتند که کوتاهترین روزها آخرین روز پاییز یعنی سی ام آذر و بلندترین شب ها شب اول زمستان است، اما بلافاصله بعد از این با آغاز دی روزها بلندتر و شب ها کوتاه تر می‌شود.

جشن شب یلدا جشنی است که از ۷ هزارسال پیش تاکنون در میان ایرانیان برگزار می‌شود، ۷ هزار سال پیش نیاکان ما به دانش گاه شماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است.

بعد از گپ و گفتی زیبا و دلنشین از میراز خداحافظی می کنیم اما همیشه یاد و خاطر این افسانه های زیبای ایل و داستانهای و متیل های پدر بزرگ و مادر بزرگ در شب سر یلدا با گرمای سخنان پدربزرگها و مادربزرگ ها همیشه در خاطمان خواهد ماند.

 

انتهای پیام/ر

نظرات کاربران

نظرخواهی

مطالبه شما از رئیس جمهور منتخب دوازدهم